Pijpenstelen regent het als Marilou Mermans met een brede glimlach het kasteeltje van het Rivierenhof in Deurne binnenstapt. Dit is een dame die weet waar in de toneelwereld de klepel hangt. Zij kent de gloriemomenten en de donkere kanten ervan. Ze steigert als haar 'vak' niet ernstig wordt genomen. Slordigheid is aan haar niet besteed. We proberen de essentie van ons gesprek samen te vatten.

"Als ik sommige acteurs hoor, schrik ik van bepaalde uitlatingen zoals 'je moet geen respect hebben voor de auteur'. Theater maken is toch een collectief gebeuren in overleg met mekaar, waar ieder zijn verantwoordelijkheid dient te nemen in wederzijds vertrouwen en waardering en elkeen verdient in dat totaal gebeuren respect.

Ik vind het zo spijtig dat de gezelschappen indertijd zijn opgedoekt. Ik begrijp dat mensen die pas afstuderen, gaan samen zitten en iets maken. Iedereen wil zijn creatief eitje kwijt. Maar drie vier jaar in datzelfde potje blijven roeren... dat vreet zichzelf op.

Als jonge actrice had ik het geluk opgenomen te worden in een gezelschap en dat was fantastisch. Het gaf je de mogelijkheid om in je vak te groeien. Je leerde van die geweldige oudere acteurs en actrices, je stal met al je zintuigen. Je had ook het gevoel dat er een wisselwerking was met je publiek.

Een gezelschap was qua leeftijd ook een organische afspiegeling van de maatschappij. En... er werden op de scène 'verhalen' verteld waar het publiek zich in herkende en door ontroerd werd. Tegenwoordig is het merendeel van wat getoond wordt afstandelijk en alleen maar technisch ingevuld. Acteurs lijken er soms te veel aan. Vroeger stonden er acteurs in de coulissen te wachten vooraleer de scène op te gaan, nu staan er technische apparaten! Dood materiaal! Mensen hunkeren ernaar om in het theater iets te beleven, om cerebraal en emotioneel geraakt te worden en dat bereik je niet met alleen maar uiterlijk technisch vertoon.

Hopelijk brengt het 'Manifest van de acteur' hier verandering in en komt er opnieuw ruimte voor repertoiretheater. Ik denk dat het succes van het amateurtheater veel te maken heeft met hun repertoire. Zij brengen verhalen! Door mensen gespeeld. Zij verzorgen de band met hun publiek. Bij amateurs is er minder snobisme, hoewel ik merk dat sommige groepen zich laten misleiden, ze willen trendy zijn en de zogenaamde grote kunst beoefenen.

Spreekvaardigheid hoeft niet meer. Transformatie hoeft niet meer... Personages, weg ermee... Men moet 'mijn persoonlijkheid' op de scène zien. Te nemen of te laten! Ooit heb ik tijdens een speloefening een meisje meegemaakt, haar ogen waren niet te zien door het sluike haar, haar handen zaten verborgen in haar mouwen, ze stond daar met een gebogen rug, knieën tegen elkaar, voettippen naar binnen gedraaid... Toen ik daar een opmerking over maakte omdat die lichaamstaal niks te maken had met het personage dat ze speelde, zei ze vlakaf, "Nee, want dit is mijn persoonlijkheid." Nu, als je het vertikt creatief met je lichaam en je stem en alles wat je in je hebt om te gaan dan hoor je volgens mij niet thuis in het theater. Dan moet je uitkijken naar iets anders. Datzelfde heb ik meegemaakt bij het regisseren van schooltoneel. Als je soortgelijke opmerkingen maakt, krijg je soms op je kop van leerkrachten. 'Weet gij goed hoeveel vrije tijd die leerlingen daar in steken?' Ja, dat weet ik. Maar daar hebben ze toch zelf voor gekozen!

Let op, er zijn ook schatten bij, met veel talent. Ik denk dat ik een goede kijk heb op wie talent heeft en wie niet, maar ik kan me vergissen. Talent is heel broos. Meestal zijn die jongeren hypergevoelig. Tijdens het werkproces moet je voorzichtig en discreet omspringen met die kwetsbaarheid. Het zijn vaak niet de meest luidruchtige, van wie iedereen zegt, jij moet toneelspeler worden.

Ik werk op dezelfde manier aan mijn rollen. Het maakt geen verschil uit of het nu voor theater, film of televisie is.

Bij toneel krijg je rechtstreeks energie terug van je publiek. Als je op een integere manier met je vak bezig bent, ben je oprecht en authentiek in wat je geeft en krijg je veel terug. Het grote verschil is de concentratie. Ook terwijl je - tijdens de opnamen van een film - zit te wachten, mag je eigenlijk niet afhaken. Bij actie moet het er zijn: 'Nu!'. Film is sprinten. In het theater is de concentratie verdeeld over de ganse duur van het stuk.

Een goede regisseur is voor mij iemand die me zowel cerebraal als emotioneel inspireert. Als de verbeelding op gang is gebracht en hij kan daar iets aan toevoegen waarin ik mij kan vinden en er een wederzijds vertrouwen ontstaat, dan ben je fijn aan het werk. Ik kan het niet hebben dat men mij behandelt als een marionet. Het is voor een regisseur niet altijd makkelijk precies te benoemen wat hij voor ogen heeft en wil. Soms is dat gewoon onmogelijk. Gelukkig bestaat er zoiets als intuïtie!

Kiezen tussen een komedie en een drama vind ik geen eerlijke keuze. Ik doe beide graag en in elke komedie zit iets tragisch. Ik hou van iets wat aanvankelijk grappig is en door omstandigheden triest wordt. Of omgekeerd, dat je gek wordt van geluk... Onze betreurde Nand Buyl bijvoorbeeld was in beide genres formidabel en een voorbeeld.

Of het waar is dat ik de eerste Vlaamse actrice was die naakt op de scène stond? Ja, dat is zo. Een beetje naakt weliswaar... Dat was in 'Le Cocu Magnifique' in het NTG. 1967. Ik was nog niet zo lang afgestudeerd aan het Conservatorium en kreeg onmiddellijk die mooie rol van Stella. De regisseur Paul Anrieux had dat met mij besproken. Maar een medespeelster stond met haar vinger voor mijn neus: 'Als je dat doet, spreek ik nooit meer tegen je.' Jaloezie en grote paniek! Na een repetitie zat de Raad van Beheer in de zaal en moesten we die bepaalde scène overdoen om te controleren of ze door de beugel kon. Er werd over gedelibereerd en... het kon. Maar ik gaf ook les aan een academie en werd geschorst want - aan zo iemand kon men toch zijn kinderen niet toevertrouwen. Ze hebben me moeten terugnemen omdat ik de enige was die slaagde voor het examen. Ik heb daar nooit veel tamtam rond gemaakt. Dat deden anderen."

  S.n. in 'Op&doek, juni 2009.